Strona Główna > Chów i hodowla > Rasy

Rasy koni dawniej i dziś

ABig ANormal ASmall

dodano: 03.11.2009


500-f622f19bbc906b409aed3de2ecdb29b6-Neapolitanhorse

Kilka setek ras koni istniejących na świecie powstało dzięki łatwemu dostosowywaniu się tych zwierząt do różnorodnych warunków środowiskowych. Stąd spotyka się je niemal we wszystkich regionach świata. Jednak wpływ warunków przyrodniczych na powstawanie rasy to tylko jedna strona medalu. Praca hodowlana człowieka i wymagania użytkowników koni - to jego druga strona.



Pojęcie rasy

Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. z dnia 24 lipca 2007 r.) określa rasę jako „populację zwierząt gospodarskich w obrębie gatunku o wspólnym pochodzeniu, charakteryzujących się przekazywaniem potomstwu określonego zespołu cech”. Przy czym zwierzę hodowlane czystorasowe w przypadku koniowatych ta sama ustawa określa jako „zwierzę pochodzące co najmniej od dwóch pokoleń przodków wpisanych do księgi hodowlanej danej rasy lub ras biorących udział w doskonaleniu tej rasy, które spełnia wymagania wpisu do księgi hodowlanej”.

"Leksykon terminów z zakresu genetyki i hodowli zwierząt” wydany przez Polskie Towarzystwo Zootechniczne (Warszawa, 1994) ten sam termin uznaje za jednostkę klasyfikacji wewnątrzgatunkowej, którą reprezentuje „liczna grupa rozwojowa osobników, mająca swoją historię pochodzenia i doskonalenia, przystosowana do aktualnych warunków bytowania, spokrewniona przez wspólnego (wspólnych) przodka (przodków), różniąca się od innych grup częstością występowania określonych genów wyznaczających charakterystyczne morfologiczne i fizjologiczne cechy (uznane za rasowe) i o właściwym tylko dla niej zakresie zmienności genetycznej determinowanej selekcją sztuczną (zootechniczną)”. Według Leksykonu okres tworzenia nowej rasy koni trwa 25 – 50 lat.

Oba określenia daleko od siebie odbiegają. Poza niewieloma przypadkami (konie pełnej krwi angielskiej i czystej krwi arabskiej, rasy amatorskie czy zachowawcze, jak koniki polskie czy hucuły) leksykalne pojęcie rasy trudno przypisać innym tworom określanych tym mianem. Nawet tak hermetyczne do niedawna związki hodowlane jak hanowerski i holsztyński dopuszczają użycie koni hodowli innych ras półkrwi uznanych za przydatne w realizacji celu hodowlanego związku. Zostało to wymuszone działaniami rynkowymi i konkurencją młodych, prężnie rozwijających się związków hodowlanych (rasowych ?) jak KWPN, BWP, sBs i innych tego typu.

Skąd się wzięły rasy koni?

Kilka setek ras koni istniejących na świecie powstało dzięki łatwemu  dostosowywaniu się tych zwierząt do różnorodnych warunków środowiskowych. Stąd spotyka się je niemal we wszystkich regionach świata. Jednak wpływ warunków przyrodniczych na powstawanie rasy to tylko jedna strona medalu. Praca hodowlana człowieka i wymagania użytkowników koni to jego druga strona.
Każdy rodzaj wykorzystania wymaga określonego typu konia, spełniającego kryteria określone tym sposobem użytkowania. Na te kryteria składa się kombinacja cech, które muszą być przekazywane na potomstwo w procesie hodowli. Zbiór tych kryteriów – cech, określa rasę.

Do niedawna kryteria te były statyczne a ich ocena subiektywna i często niedostosowana do warunków społecznych i ekonomicznych, obowiązujących aktualnie w hodowli i użytkowaniu. Stąd szereg ras jest niedostosowanych do potrzeb użytkownika i często zasila grupę tzw. ras zagrożonych, które wspomniany wyżej Leksykon określa jako „populację zwierząt gospodarskich danej rasy, której niska lub malejąca liczebność stwarza zagrożenie jej wyginięcia”. Pojęcie rasy trzeba rozumieć dynamicznie, podobnie jak same rasy, które zmieniają się zależnie od wymagań użytkownika.

Podział ras

Kilkaset istniejących ras dzieli się na różne sposoby. U nas najczęstszy jest podział na trzy grupy, które charakteryzują specyficzne cechy budowy oraz właściwości koni – na rasy gorącokrwiste, zimnokrwiste i prymitywne.

Konie ras gorącokrwistych to konie późno dojrzewające, o budowie i cechach wewnętrznych pozwalających na swobodny ruch i pracę w szybkim tempie, o pobudliwym układzie nerwowym, żywym temperamencie, charakteryzujące się suchością tkanki i dobrym umięśnieniem. Reprezentują głównie wierzchowy typ użytkowy lecz również wszechstronnie użytkowy (wierzchowo-zaprzęgowy) i zaprzęgowy.

Konie ras zimnokrwistych to konie wcześnie dojrzewające o dużej masie ciała, obfitym i silnie otłuszczonym umięśnieniu, małej pobudliwości i spokojnym temperamencie, charakteryzujące się limfatycznością tkanek. Pracują w powolnym tempie głównie w stępie i kłusie, jako zwierzęta pociągowe.

Konie ras prymitywnych to konie powstałe przy dominującym wpływie lokalnych warunków przyrodniczych, przy niewielkim udziale pracy hodowlanej człowieka. Charakteryzuje je wiele cech koni pierwotnych jak: niewielki wzrost i masa ciała, żywotność, dobra zdrowotność, dobre wykorzystanie paszy. Programy hodowlane krajowych ras koni prymitywnych – hucułów i koników polskich, koncentrują się głównie na zachowaniu cennych zalet tych ras oraz minimalizowaniu niebezpieczeństw chowu w pokrewieństwie w tych małych populacjach.

Istnieją też inne podziały ras. Warto tu przytoczyć podział dzielący  rasy koni użytkowanych pod siodłem na dwie kategorie:

- Konie wyścigowe: konie pełnej krwi i kłusaki, które nie mają zdefiniowanego standardu pokrojowego, a w selekcji liczy się w zasadzie tylko dzielność wyścigowa. To najlepszy przykład dostosowania rasy do typowego dla niej rodzaju użytkowania.



Zdjęcia


Lista komentarzy
Nick: Perszeron30
Data: 27.04.2014
Podobają mi się te informacje, naprawdę dobry portal.