Strona Główna > Hippika > Szkolenie konia

Konie – interakcja – powodowanie

ABig ANormal ASmall

dodano: 16.04.2013


500-5e27c5e992ccc98d19f1e3c92e227dc0-_MG_4487-001

Dr n. wet. Krzysztof Skorupski - trener jeździectwa, autor książki „Psychologia treningu koni”, współpracuje z Uniwersytetem Rolniczym w Krakowie.



W szkoleniu zwierząt brak synchronizacji momentu wzmocnienia z określonym fragmentem lub tendencją przejawianej reakcji powoduje nie osiąganie zamierzonego celu. Sytuację tę dobrze obrazują przykłady zaczerpnięte z treningu koni startujących w ujeżdżeniu. W dyscyplinie tej jednym z elementów ruchowych rozwijanych do granic możliwości koni  jest kłus wyciągnięty. Wykonanie tego ruchu wymaga od koni intensywnej pracy mięśni i stawów. Z tych powodów może on być trenowany jedynie w krótkich nawrotach. Przedłużanie nawrotu szybko powoduje wystąpienie objawów zmęczenia, koń zaczyna skracać wykrok i obniżać jakość wykonywanego ruchu. Po sygnałach tych jeździec orientuje się, kiedy ma przejść do łatwiejszego chodu lub zrobić przerwę w pracy. 

Z punktu widzenia zasad dozowania wysiłku, rozwijania cech motorycznych i  dobrostanu zwierzęcia postępowanie takie jest poprawne. Natomiast z  behawioralnego punktu widzenia jest to niewłaściwe z powodu warunkowania niezamierzonych parametrów ruchu. Koń szybko dostrzega występującą tu zależność skracania wykroku z przerwaniem żądania.  Z czasem zaczyna „domagać się” przerwania żądania poprzez skracanie wykroku. Ruch ten zaczyna wykonywać coraz gorzej, przestaje odpowiadać na wysyłające pomoce jeźdźca, a na wzmocnione działanie pomocy odpowiada przyspieszeniem a nie poszerzeniem wykroku. W konsekwencji powstaje sytuacja, w której jeździec zaczyna zwalczać reakcje, których sam nieświadomie wyuczył. Mechanizm ten obrazuje rys. 1.    

 
 
 Rys. 1. Efekty szkolenia uzyskiwane przy stosowaniu wzmocnienia w różnych momentach przejawianej reakcji (wg K. Skorupskiego)
 
Przerwanie żądania jest wzmocnieniem, które w zależności od momentu podania wpływa na określone parametry ruchu. Podanie wzmocnienia w momencie wzrostu jakości ruchu (w naszym przypadku wydłużania wykroku), uczy konia zaangażowanego i wydajnego chodu. Wymaga to od jeźdźca zdolności wczuwania się w wykonywaną reakcję oraz dobrej sprawności psychoruchowej umożliwiającej adekwatne oddziaływanie na wybrane parametry tej reakcji. Nawet nieznacznie spóźnione działania  jeźdźca mogą powodować, że zostaje wzmacniany inny fragment lub inna tendencja zachowania. Te z pozoru drobne różnice czasowe oddziaływania jeźdźca na konia często powodują, że uzyskuje on inny od zamierzonego skutek. Schemat efektów szkolenia uzyskiwanych poprzez zestawianie różnych momentów wzmocnienia z poszczególnymi fragmentami wykonywanej reakcji przedstawia rys. 2.
 
 
Rys. 2. Schemat wpływu momentu wzmocnienia na przejawianą reakcję (wg K. Skorupskiego).
 
Problem ten wymusił zapożyczenie przez środowisko jeździeckie angielskiego słowa timing. Nie mamy polskiego odpowiednika tego słowa. W języku rosyjskim jeźdźcy używają określenia swojewremienno, a staropolskie słowo „wczas” wyszło z użycia. Spotykane obecnie wyjaśnienie słowa timing jako natychmiastowego działania po przejawionej reakcji nie jest poprawne i prowadzi do nieporozumień. 
Warto zaznaczyć, że chodzi tu o działanie we właściwym czasie – w zależności od tego to co chcemy osiągnąć. Może więc to być działanie jednoczesne z reakcją, w czasie reakcji, przed lub natychmiast po reakcji. Względy te powodują, że u jeźdźców coraz bardziej zaczyna się cenić ich zdolność działania w zalążku reakcji konia  (A. Żagorow),  umiejętność jednoczesnego działania z zamiarem konia (Chris Cox) oraz zdolność  bycia przed reakcją konia (R. Winters). Cechy te stały się obecnie najważniejszymi kryteriami  charakteryzującymi dobrego jeźdźca. 
 

jest to przedruk z biuletynu "Mechanizmy zachowań zwierząt oraz możliwości ich modelowania III" Wrocław, 09 maja 2013 r.

zgodę na przedruk Hipologia.pl uzyskała od organizatorów Sympozjum dzięki Autorowi, członkowi PHB i wykładowcy Uniwersytetu Pro Hipico Bono

osoby zainteresowane szerszym zapoznaniem się z tym problemem jak i innymi problemami behawioru zwierząt mogą wziąć udział w tym sympozjum. Szczegóły na stronie http://www.zachowaniazwierzat.pl/

 



Lista komentarzy
Nick: Krzysztof Lubowicz
Data: 17.04.2013
Ogrom wiedzy, świetny mówca i do tego z ogromnym doświadczeniem. mam nadzieję, że to jest jeden z wielu odcinków :-)