Strona Główna > Historia

Koń i jeździectwo średniowiecznej Europy VIII-XV w.

ABig ANormal ASmall

dodano: 04.02.2010


500-59f65762dbfa3f074b68090d1aefc2d5-KONIK

Dzieje hippiki rycerstwa europejskiego są jednym z najczęściej poruszanych tematów na forach historycznych. Ile ważył rycerz w zbroi? Jak nakładano zbroję na konia? Jak naprawdę wyglądała szarża? I co najważniejsze - jak te stalowe kolosy mogły się poruszać? Na wszystkie te pytania postaramy się odpowiedzieć w niniejszym dziale. Witajcie w epoce szczęku mieczy i ciężkiego rumoru obutych w żelazo kopyt - oto średniowiecze właśnie.



1. Konnica Cesarstwa Franków VIII – IX w.

Okres panowania Franków w Europie, zwłaszcza drugiej ich dynastii zwanej dynastią Karolingów był przełomowym czasem dla zaadoptowania w Europie 3 wynalazków związanych ściśle z hippiką: strzemienia, siodła z drewnianymi łękami i hodowli masywniejszego rumaka bojowego. Pierwszy wynalazek przejęty został w trakcie bojów z Pieczyngami i Awarami na wschodzie. Od panowania dynastii Karolingów zaczyna się kształtować nowa warstwa wojowników zwana Miles, których potomkowie w przyszłości staną się warstwą rycerską. Nim jednak omówimy dokładniej te ciekawe zagadnienia przyjrzyjmy się, dla pełniejszego obrazu, krótkiej historii Franków.

Frankowie byli ludem który powstał z mieszanki germańskich plemion Amzywariów, Brukterów, Chamawów, Chattuariów i Saliów. Pierwsze wzmianki o Frankach wyłowić można u rzymskich historyków w III w n.e. W IV wieku Frankowie za zgodą władz rzymskich osiedli w północnej Galii dzieląc się na Franków salickich (okolice dolnego Renu) i ripuarskich (środkowy Ren). Twórcami królestwa były dwie następujące po sobie dynastie: Merowingów (481–753) i Karolingów (753-987). Dynastia Merowingów powstała gdy główne plemiona frankońskie zjednoczyły się i utworzyły w 481 r. państwo. Jego królem został Chlodwig - syn rzymskiego naczelnika, z rodu Merowingów. W ciągu 30 lat opanował on prawie całą Galię i część Germanii.

Był to okres burzliwego rozwoju chrześcijaństwa, więc by zapewnić sobie poparcie Kościoła, Chlodwig przyjął chrzest i osiadł w Paryżu, czyniąc go stolicą królestwa. W połowie VII w. kolejni monarchowie z dynastii Merowingów, nie przejawiali większej aktywności i historia zapisała ich jako królów gnuśnych. Spowodowało to przechwycenie władzy przez możnowładcę dworskiego zwanego Karolem Młotem. Jego syn - Pepin Mały w porozumieniu z papiestwem, ogłosił się w 753 r. królem państwa frankońskiego. W ten sposób zapoczątkowana została dynastia Karolingów. Jej najwybitniejszy władca - Karol Wielki, rozciągnął granice na całą Europę zachodnią - Francję, Belgię, Holandię, Austrię, Szwajcarię, zachodnią część Niemiec, północne Włochy i wyspę Korsykę oraz północno-wschodnią część Hiszpanii i Baleary. Po śmierci syna Karola Wielkiego - Ludwika Pobożnego, cesarstwo frankońskie rozpadło się na 3 części pomiędzy jego trzech braci: Ludwika Niemca, Karola Łysego i Lotara. Podział ten stał się początkiem Francji, Niemiec i Włoch.

Co do roli i kształtu kawalerii w armii frankońskiej historycy toczą zażarte boje, które podzieliły ich na dwie główne grupy: zdaniem pierwszej kawaleria miała mieć znaczący wpływ w kampaniach Karolingów dając im przewagę taktyczną nad stopniowo podbijanymi regionami. Druga grupa  tezę tę odrzuca twierdząc iż to raczej piechota miała decydujące znaczenie, piechota zaś pełniła rolę pomocniczą.  oraz że kampanie Karolingów polegały przede wszystkim na zdobywaniu twierdz poprzez oblężenia gdzie kawaleria pełniła role pomocniczą.

Zaczątki ciężkiej rasy wierzchowej, z którą wiązany jest rozwój konnicy Franków oraz późniejszego rycerstwa - wyprowadzać możemy od rejonów pierwotnie nazywanych Armoryką,  terenu u ujścia Sekwany i Loary. Ciekawie precyzuje to XIX -wieczny historyk Marian Czapski:

Ojczyzna tej rasy zajmuje na mapie świata ósm mniej więcej stopni geograficznych i rozciąga się na stałym lądzie Europy miedzy Le Conquet w małej Bretanii i Skogen w diecezji Alborn, w Anglii zaś od Falmouth aż do Twied. Większa część tych obszarów należała w epoce, o której mówimy do posiadłości Karola Wielkiego a rasa koni krainy te zamieszkująca szczególnej jego pieczołowitości była przedmiotem. Olbrzymia wielkość i masywność tych koni tak dobitnie kontrastująca z suchością i delikatnością koni wschodu niejednemu nastręczała myśl, że konie te, nie są członkami osobnej rasy, ale że są osobnym rodzaju konia gatunkiem, i nieraz suszono na tem głowę, zkądby się te olbrzymy pojawić nagle mogły, kiedy o nich w uprzednich wcale nie słychać dziejach i kiedy Cezar, któremu dobrze dzisiejsza ich ojczyzna znaną była, żadnej o nich wzmianki nie czyni. Tymczasem głębsza znajomość nauki chowu zwierząt domowych licznemi doświadczeniami przekonała wszystkich że pewne warunki klimatyczne i gruntowe, oraz stosowny pokarm i hodowla z łatwością doprowadzić może najczystsza rasę wschodnią do najwyższego stopnia rozwoju kształtów, do masy i do otyłości najpotężniejszej”.  

Możemy przypuszczać że rasy lub typy użytkowe ciężkiego konia armorykańskiego zaczęto z czasem kojarzyć ze szlachetniejszymi i drobniejszymi  osobnikami z północnych terenów Italii oraz końmi berberyjskimi sprowadzanymi z należącego do Arabów płw. Iberyjskiego.  Na ten okres  w tym rejonie przypada początek tworzenia się rasy koni andaluzyjskich zwanych później dzianetami. Tworzyła ja specyficzna mieszanka koni berberyjskich sprowadzonych przez arabów z dzikimi końmi iberyjskimi.



Zdjęcia


Lista komentarzy
Nick: Michelin
Data: 17.12.2012
Witam jestem studentką konserwacji i restauracji. Mój obiekt dyplomowy przedstawia św. jerzego walczacego ze smokiem. natrafiłąm na ta str w trakcie poszukiwań zbroi. bardzo interesują mnie zdjęcia: 1) http://hipologia.pl/uploads/gallery/big/500-1235562846-siodlo_XV_w..jpg 2) http://hipologia.pl/uploads/gallery/big/500-1235563082-zestawienie_Mulera___Hicklera_typow__dosiadu_w_europie_zachodniej_w_okreslonych_wiekach.jpg 3) http://hipologia.pl/uploads/gallery/big/500-1235662934-typy_nazadnkikow_XV_w..jpg z jakich książek zostały zeskanowane. będę bardzo wdzięczna za odpowiedź pozdrawiam serdecznie
Nick: dawidsoon
Data: 08.06.2011
Wszystko fajnie pięknie tylko szkoda wielka ze przypisów niema albo bibliografii na końcu.
Nick: maciek
Data: 29.11.2010
Sprostowanie - ilustracja 28 pochodzi z L. Kajzera, a ilustracje 29 i 35 sa z A. Schaeffer, Ross und Reiter, Lipzig 1931, pozdrawiam serdecznie;)
Nick: maciek
Data: 29.11.2010
Bardzo dziękuje za tak przychylne komentarze;)Ilustracje o które Pan pyta pochodzą z publikacji L. Kajzera, Uzbrojenie i ubiór rycerski w średniowiecznej Małopolsce w świetle źródeł ikonograficznej, Wrocław 1976. Pozdrawiam serdecznie;)
Nick: connemara
Data: 25.11.2010
Pokazał Pan coś co na wielu zajęciach nie można sobie uświadomić: problem techniki jazdy która odgrywała tak kluczową rolę w historii....jako, m.in.problem mobilności siły zbrojnej reprezentującej stan społeczny ... dołączę do grona osób doceniających Pańskie artykuły ...mam też małe pytanie : skąd pochodzą rzeźby przedstawiające św.Jerzego - ilustracje 29 i 35-? przyznam że ich nie znam